Ignorance (avijja) : บทว่าด้วยความไม่รู้ (อวิชชา)
เสน่ห์ของการได้เป็นมนุษย์
มีคำถามหนึ่งที่มนุษย์จำนวนมากเฝ้าถามตนเองตลอดเส้นทางแห่งการตื่นรู้
“ข้าเคยเป็นใครมาก่อน?”
“ข้ามาจากที่ใด?”
“ข้าจะไปที่ใดต่อ?”
“ข้ามีสัญญาวิญญาณอะไร?”
“อนาคตของข้าจะเป็นเช่นไร?”
และบางครั้ง ยิ่งเราเดินทางเข้าไปลึกในโลกภายในมากขึ้น
เรากลับยิ่งต้องการรู้เรื่องราวเหล่านี้มากขึ้น
แต่บางที…
สิ่งที่เราตามหาเพื่อจะรู้
อาจเป็นสิ่งเดียวกับที่เราไม่จำเป็นต้องรู้เลยก็ได้
เพราะเหตุใดจิตวิญญาณจึงเลือกเข้าสู่โลกแห่งมนุษย์
หากทุกสิ่งถูกเปิดเผยให้รู้ตั้งแต่แรก?
เหตุใดจึงต้องมีม่านแห่งความลืมเลือน?
เหตุใดจึงต้องมีความไม่แน่นอน?
เหตุใดจึงต้องมีเส้นทางที่เราไม่รู้ว่าฉากต่อไปจะเกิดอะไรขึ้น?
บางทีคำตอบอาจอยู่ตรงนั้นเอง
เพราะการไม่รู้ คือส่วนหนึ่งของประสบการณ์ที่จิตวิญญาณตั้งใจมาสัมผัส
ความไม่รู้มิใช่ข้อบกพร่อง
เมื่อจิตวิญญาณอยู่ในภาวะที่รู้ทุกสิ่ง ย่อมไม่มีสิ่งใดให้ค้นหา
เมื่อรู้คำตอบทั้งหมด ย่อมไม่มีคำถาม
เมื่อรู้ผลลัพธ์ทั้งหมด ย่อมไม่มีความตื่นเต้นของการเลือก
และเมื่อรู้เรื่องราวทั้งหมดของชีวิตล่วงหน้า
การสร้างสรรค์ก็อาจกลายเป็นเพียงการเดินตามสิ่งที่รู้อยู่แล้ว
แต่การมาเป็นมนุษย์คือการเข้าสู่พื้นที่แห่งความไม่รู้
เราไม่รู้ว่าพรุ่งนี้จะเกิดอะไรขึ้น
ไม่รู้ว่าการตัดสินใจในวันนี้จะพาเราไปพบใคร
ไม่รู้ว่าความรักครั้งหนึ่งจะนำเราไปสู่ความสุขหรือความเจ็บปวด
ไม่รู้ว่าความล้มเหลวในวันนี้จะกลายเป็นประตูบานใดในวันข้างหน้า
และเราไม่รู้ด้วยซ้ำว่าเหตุการณ์ที่กำลังทำให้เราร้องไห้อยู่ในวันนี้
จะกลายเป็นบทเรียนอะไรเมื่อมองย้อนกลับไปในอีกหลายปี
นี่มิใช่ความผิดพลาดของการดำรงอยู่
นี่คือสนามแห่งการสร้างสรรค์
อย่ารีบร้อนเปิดหนังสือทุกหน้าของอดีต
บางคนปรารถนาที่จะรู้เรื่องราวในอดีตของตนเอง
ชาติที่แล้วเป็นใคร
เคยรักใคร
เคยทำสิ่งใด
เคยสร้างพันธะกับผู้ใด
เคยสัญญาอะไรไว้กับใคร
แต่จงถามตนเองก่อนว่า
หากได้รู้ความจริง
เจ้าพร้อมจะรับทุกอารมณ์ที่มากับเรื่องราวเหล่านั้นหรือไม่?
เพราะเรื่องราวหนึ่งไม่ได้มาพร้อมเพียงข้อมูล
มันอาจมาพร้อมความรัก
ความสูญเสีย
ความผูกพัน
ความแค้น
ความรู้สึกผิด
ความคิดถึง
ความรับผิดชอบ
และบทบาทนับไม่ถ้วนที่เชื่อมโยงกันเป็นใย
หากเปิดประตูบานนั้นแล้ว
มนุษย์อาจต้องใช้เวลาทั้งชีวิต
ในการไล่ตามความหมายของเรื่องราวที่ผ่านไปแล้ว
จึงมีบางสิ่งที่ควรปล่อยให้เป็นอดีต
มิใช่เพราะอดีตไม่มีความหมาย
แต่เพราะ บทบาทของอดีตอาจจบลงแล้ว
สิ่งที่จำเป็นต้องรู้ อาจมิใช่ “ข้าเคยเป็นใคร”
แต่อาจเป็น
“สิ่งที่ข้าเป็นอยู่ในวันนี้กำลังเรียนรู้อะไรจากสิ่งที่เกิดขึ้น?”
เมื่อบทเรียนถูกนำมาใช้แล้ว เรื่องราวก็อาจไม่จำเป็นต้องถูกเปิดซ้ำอีก
และอย่ารีบร้อนรู้อนาคต
เช่นเดียวกันกับอนาคต
มนุษย์จำนวนมากต้องการรู้ว่า
ข้าจะพบใคร
ข้าจะร่ำรวยหรือไม่
ข้าจะประสบความสำเร็จหรือไม่
ข้าจะอยู่ที่ใด
ข้าจะเป็นอะไร
ชีวิตของข้าจะจบลงอย่างไร
แต่หากเจ้ารู้ผลลัพธ์ทั้งหมดเสียแล้ว
เจ้าจะยังอยากสร้างมันอยู่หรือไม่?
หากรู้ว่าภาพวาดจะออกมาเป็นอย่างไร
การวาดภาพจะยังมีความสนุกอยู่หรือไม่?
หากรู้ตอนจบของเรื่องราว
การเดินทางผ่านทุกบทจะยังมีความมหัศจรรย์อยู่หรือไม่?
หากรู้ว่าการตัดสินใจทุกครั้งจะนำไปสู่ผลลัพธ์ใด
เจ้าจะยังได้สัมผัสอิสรภาพของการเลือกหรือไม่?
อนาคตอาจมีโครงสร้างบางอย่างที่เรารับรู้ในระดับจิตวิญญาณ
อาจมีความตั้งใจ
อาจมีบทเรียน
อาจมีทิศทาง
แต่ตราบใดที่เรายังอยู่ในร่างมนุษย์
เจตจำนงเสรีและการสร้างสรรค์ในปัจจุบันยังมีพื้นที่ของมันอยู่เสมอ
เพราะอนาคตมิใช่เพียงสิ่งที่เรารอคอย
มันคือสิ่งที่กำลังถูกสร้างขึ้นผ่านการเลือกของเราในขณะนี้
ความหอมหวานของการไม่รู้
ลองมองชีวิตใหม่อีกครั้ง
การเกิดมาเป็นมนุษย์อาจมิได้หมายถึงการมาพร้อมคำตอบทั้งหมด
แต่มาเพื่อสัมผัสคำถาม
มาเพื่อทดลอง
มาเพื่อเลือก
มาเพื่อผิดพลาด
มาเพื่อค้นพบ
มาเพื่อรัก
มาเพื่อสูญเสีย
มาเพื่อหัวเราะ
มาเพื่อร้องไห้
มาเพื่อพบสิ่งที่คาดไม่ถึง
และกลับมาถามตัวเองว่า
“ข้าได้เรียนรู้อะไรจากประสบการณ์นี้?”
นี่คือเสน่ห์ของการเป็นมนุษย์
เราไม่รู้ว่าฉากต่อไปคืออะไร
แต่เรายังสามารถเลือกได้ว่า
เราจะเล่นฉากปัจจุบันอย่างไร
สิ่งที่จำเป็นต้องรู้
หากไม่จำเป็นต้องรู้ทุกอย่าง แล้วมนุษย์ควรรู้อะไร?
จงรู้แหล่งที่มาของตนเท่าที่ทำให้เจ้าระลึกถึงธรรมชาติภายใน
จงรู้กฎของชีวิตเท่าที่ทำให้เจ้าไม่หลงไปกับมัน
จงเรียนรู้การเคลื่อนไหวของพลังงานภายในตน
จงเรียนรู้ว่าการกระทำทุกอย่างมีผลต่อจิตใจของตนเองอย่างไร
จงรู้ว่าหน้าที่สำคัญของเจ้าคือการมีชีวิตอยู่กับประสบการณ์ตรงของตน
และเหนือสิ่งอื่นใด
จงรู้วิธีอยู่กับปัจจุบัน
เพียงเท่านี้อาจเพียงพอแล้ว
เพราะส่วนที่เหลือคือพื้นที่สำหรับการค้นพบ
อย่าพยายามทำให้ชีวิตสมบูรณ์แบบเกินไป
บางครั้งผู้เดินทางทางจิตวิญญาณต้องการให้ชีวิตของตนสงบตลอดเวลา
ต้องการไม่มีความทุกข์
ไม่มีความผิดหวัง
ไม่มีการสูญเสีย
ไม่มีความขัดแย้ง
ไม่มีความไม่แน่นอน
แต่หากเรามองชีวิตในฐานะสนามแห่งประสบการณ์
เราจะเห็นอีกแบบหนึ่ง
ความสุขให้ประสบการณ์แบบหนึ่ง
ความเศร้าให้อีกแบบหนึ่ง
การถูกรักให้อีกแบบหนึ่ง
การถูกปฏิเสธให้อีกแบบหนึ่ง
การให้อภัยให้อีกแบบหนึ่ง
การอยู่เพียงลำพังให้อีกแบบหนึ่ง
การสูญเสียให้อีกแบบหนึ่ง
การเริ่มต้นใหม่ให้อีกแบบหนึ่ง
ประสบการณ์เหล่านี้มิได้จำเป็นต้องถูกยกย่องว่า “ดี” หรือ “เลว”
มันคือประสบการณ์
และมนุษย์มีความสามารถพิเศษในการนำประสบการณ์เหล่านั้นมาสร้างความหมาย
บางชีวิตเหมือนการเดินทางโดยไม่มีแผนที่
บางคนเติบโตขึ้นมาในเส้นทางที่ไม่เคยหยุดนิ่ง
เปลี่ยนบ้าน
เปลี่ยนโรงเรียน
เปลี่ยนงาน
เปลี่ยนสังคม
พบผู้คนใหม่
เรียนรู้วัฒนธรรมใหม่
ทดลองบทบาทใหม่
บางคนต้องเรียนรู้การพึ่งพาตนเองตั้งแต่วัยเยาว์
บางคนต้องค้นพบความแข็งแกร่งของตนเองโดยไม่มีใครสอน
บางคนต้องปลอบโยนหัวใจของตนเอง
ต้องสอนตัวเอง
ต้องลุกขึ้นเอง
ต้องผิดพลาดเอง
ต้องเรียนรู้ว่าความเมตตาต้องเดินคู่กับขอบเขต
และต้องค้นพบว่า
การเป็นคนดีไม่ได้หมายความว่าจะต้องยอมให้ผู้อื่นทำร้าย
ชีวิตบางคนจึงดูเหมือนเต็มไปด้วยการเปลี่ยนแปลง
แต่เมื่อมองย้อนกลับไป อาจพบว่าทุกการเปลี่ยนแปลง
กำลังเปิดประตูให้เราได้เห็นโลกในอีกมุมหนึ่ง
เราเคยเป็นเด็ก
เราเคยเป็นผู้ที่ต้องการการยอมรับ
เราเคยเป็นผู้ที่ต้องต่อสู้
เราเคยเป็นผู้ที่ต้องปกป้องตัวเอง
เราเคยเป็นผู้ที่รัก
เราเคยเป็นผู้สูญเสีย
เราเคยเป็นผู้ให้อภัย
และในที่สุด เราอาจกลายเป็นผู้ที่เข้าใจว่า
ทุกบทบาทที่เราเคยเล่น ไม่จำเป็นต้องกลายเป็นตัวตนถาวรของเรา
ความรักที่เราคิดว่าสูญหาย อาจยังอยู่
มีมนุษย์จำนวนมากที่เติบโตขึ้นมาพร้อมกับบาดแผล
เมื่อถูกหลอกซ้ำแล้วซ้ำเล่า
หัวใจจึงสร้างกำแพง
เมื่อถูกทอดทิ้ง
หัวใจจึงเรียนรู้ที่จะไม่ต้องการใคร
เมื่อเคยถูกทำร้าย
หัวใจจึงเรียนรู้ที่จะปกป้องตัวเอง
เมื่อไม่มีใครโอบอุ้ม
มนุษย์จึงเรียนรู้ที่จะโอบอุ้มตัวเอง
และวันหนึ่ง เมื่อความรักที่ไม่มีเงื่อนไขปรากฏขึ้น
ไม่ว่าจะผ่านลูก ผ่านชีวิตคู่ ผ่านมิตรภาพ ผ่านสัตว์เลี้ยง
หรือผ่านสิ่งมีชีวิตใดก็ตาม
มนุษย์อาจค้นพบว่า
ความรักไม่เคยหายไป
มันเพียงถูกซ่อนอยู่หลังชั้นของการปกป้องตัวเอง
บางครั้งประสบการณ์ที่เจ็บปวดไม่ได้ทำลายความรักในตัวเรา
มันเพียงทำให้เราลืมว่าเรายังมีมันอยู่
แล้วเมื่อใดจึงเรียกว่า “เรียนรู้พอแล้ว”?
คำถามนี้ไม่มีใครสามารถตอบแทนเจ้าได้
ไม่มีใครจากภายนอกสามารถประกาศว่า
“เจ้าผ่านบททดสอบแล้ว”
“เจ้าสำเร็จแล้ว”
“ชาตินี้เป็นชาติสุดท้ายของเจ้า”
หรือ
“เจ้าจะไม่ต้องพบความทุกข์อีกต่อไป”
เพราะคำถามเหล่านี้ลึกเกินกว่าจะตัดสินจากเรื่องราวภายนอกเพียงอย่างเดียว
แต่เจ้าสามารถสังเกตตัวเองได้
เมื่อสิ่งที่เคยทำให้เจ้าโกรธ
ไม่สามารถควบคุมเจ้าได้อีก
เมื่อสิ่งที่เคยทำให้เจ้าแตกสลาย
กลายเป็นสิ่งที่เจ้าเข้าใจได้
เมื่อเจ้าสามารถให้อภัยโดยไม่ต้องกลับไปอยู่ในความสัมพันธ์เดิม
เมื่อเจ้าสามารถรักโดยไม่สูญเสียตัวเอง
เมื่อเจ้าสามารถอยู่เพียงลำพังโดยไม่รู้สึกว่าตนเองไร้ค่า
เมื่อเจ้าสามารถมีความสุขโดยไม่ต้องยึดมันไว้
และเมื่อเจ้าสามารถเห็นความทุกข์โดยไม่สร้างตัวตนขึ้นจากความทุกข์นั้น
บางทีสิ่งที่เปลี่ยนแปลงอาจมิใช่ “จำนวนบทเรียน”
แต่คือ ความสัมพันธ์ของเจ้ากับบทเรียน
การหลุดพ้นมิใช่การหลบหนีจากชีวิต
หากวันหนึ่งเจ้าถามว่า
“ข้าสามารถเลือกชีวิตที่ไม่มีความเจ็บปวดได้หรือไม่?”
จงลองเปลี่ยนคำถาม
จาก
“ข้าจะทำอย่างไรเพื่อไม่ต้องเจ็บปวดอีก?”
เป็น
“ข้าจะอยู่กับชีวิตอย่างไร โดยที่ความเจ็บปวดไม่สามารถพรากอิสรภาพภายในของข้าไปได้?”
เพราะเราอาจไม่สามารถควบคุมทุกเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น
แต่เราสามารถฝึกความสัมพันธ์ของเรากับเหตุการณ์เหล่านั้นได้
ความสงบที่แท้จริงจึงอาจมิใช่ชีวิตที่ไม่มีคลื่น
แต่คือการรู้ว่า
แม้คลื่นจะเกิดขึ้น ข้าก็ไม่จำเป็นต้องสูญเสียความเป็นตัวของตัวเอง
ฉากต่อไป
ดังนั้น หากเจ้าถามว่า
“ฉากต่อไปของข้าคืออะไร?”
บางทีเจ้าไม่จำเป็นต้องรู้
เพราะการรู้ทุกฉากล่วงหน้าอาจทำให้เจ้าพลาดความงดงามของฉากที่กำลังเล่นอยู่
จงปล่อยให้ฉากต่อไปเปิดเผยตัวเองเมื่อถึงเวลา
และเมื่อมันมาถึง
จงถามเพียงว่า
“ตอนนี้ชีวิตกำลังเชื้อเชิญให้ข้าเรียนรู้อะไร?”
หากเป็นความรัก จงรักอย่างมีสติ
หากเป็นการสูญเสีย จงเรียนรู้การปล่อย
หากเป็นการเริ่มต้น จงกล้าที่จะก้าว
หากเป็นความไม่แน่นอน จงเรียนรู้ที่จะไว้วางใจ
หากเป็นความสุข จงสัมผัสมันโดยไม่ยึดติด
และหากเป็นความทุกข์
จงอย่ารีบตัดสินว่ามันคือความล้มเหลวของชีวิต
เพราะบางครั้งสิ่งที่กำลังแตกสลาย
อาจเป็นเพียงสิ่งที่เราไม่จำเป็นต้องแบกต่อไปแล้ว
จงกลับมาเป็นผู้สร้าง
จงอย่าใช้ชีวิตเพียงเพื่อค้นหาว่าเรื่องราวของเจ้าจะจบลงอย่างไร
จงใช้ชีวิตเพื่อสร้างมัน
อย่ามัวแต่ถามว่า
“ข้าจะได้อะไร?”
แต่ถามว่า
“ข้าจะสร้างอะไรจากช่วงเวลานี้?”
อย่ามัวแต่ถามว่า
“อนาคตจะเป็นอย่างไร?”
แต่ถามว่า
“เจตจำนงของข้าในวันนี้กำลังสร้างอนาคตแบบใด?”
อย่ามัวแต่ถามว่า
“อดีตของข้าคืออะไร?”
แต่ถามว่า
“ข้าจะนำปัญญาจากอดีตมาใช้ในปัจจุบันอย่างไร?”
นี่คือการกลับคืนสู่อำนาจแห่งการสร้างสรรค์
จงศิโรราบต่อประสบการณ์
เมื่อเจ้าเข้าใจว่าแต่ละประสบการณ์คือส่วนหนึ่งของการเดินทาง
เจ้าจะไม่จำเป็นต้องถามอีกว่า
“ทำไมสิ่งนี้ต้องเกิดขึ้นกับข้า?”
เจ้าอาจเปลี่ยนเป็น
“เมื่อสิ่งนี้เกิดขึ้นแล้ว ข้าจะใช้มันอย่างไร?”
จงรับประสบการณ์ด้วยหัวใจที่เปิดกว้าง
ไม่จำเป็นต้องชอบทุกสิ่ง
ไม่จำเป็นต้องยอมรับการทำร้าย
ไม่จำเป็นต้องอยู่ในสิ่งที่ไม่เหมาะกับเจ้า
แต่จงเรียนรู้จากสิ่งที่เกิดขึ้น
เลือกใหม่เมื่อจำเป็น
เดินออกเมื่อถึงเวลา
ให้อภัยเมื่อพร้อม
รักเมื่อหัวใจเปิด
และสร้างใหม่เมื่อถึงเวลา
ชีวิตมนุษย์สั้นนัก
หากมองผ่านสายตาของจิตวิญญาณ
ชีวิตมนุษย์หนึ่งช่วงอาจเป็นเพียงชั่วขณะหนึ่งของการดำรงอยู่ที่ยาวไกล
แต่ความสั้นไม่ได้ทำให้มันไร้ค่า
ตรงกันข้าม
เพราะมันสั้น จึงยิ่งมีคุณค่า
เด็กคนหนึ่งเติบโตขึ้น
คนหนึ่งพบรัก
คนหนึ่งสูญเสีย
คนหนึ่งให้อภัย
คนหนึ่งกล้าฝันอีกครั้ง
คนหนึ่งค้นพบตัวเองหลังจากหลงทางมานานหลายสิบปี
สิ่งเหล่านี้เกิดขึ้นเพียงชั่วครู่ในความกว้างใหญ่ของการดำรงอยู่
แต่สำหรับมนุษย์ผู้กำลังสัมผัสมัน
มันคือทั้งโลก
ดังนั้นอย่าดูถูกชีวิตมนุษย์เพียงเพราะมันมีความทุกข์
และอย่ากลัวความทุกข์จนลืมใช้ชีวิต
คำตอบอาจไม่ใช่ “จบหรือยัง”
บางทีคำถามว่า
“ข้าเรียนรู้พอหรือยัง?”
อาจไม่ใช่คำถามที่สำคัญที่สุด
เพราะการขยายตัวของจิตสำนึกอาจไม่มีคำว่า “พอ”
ในความหมายของการหยุดเรียนรู้
คำถามที่ลึกกว่านั้นคือ
“วันนี้ข้ากำลังใช้ชีวิตอย่างตื่นรู้เพียงใด?”
“ข้ายังต้องพิสูจน์อะไรให้ใครหรือไม่?”
“ข้ายังหนีความทุกข์ หรือกำลังเรียนรู้ที่จะอยู่กับมัน?”
“ข้ายังพยายามรู้อนาคตเพื่อควบคุมมัน หรือกำลังสร้างปัจจุบันด้วยเจตจำนงของตนเอง?”
“ข้ายังพยายามค้นหาว่าข้าเคยเป็นใคร หรือกำลังเป็นตัวเองอย่างเต็มที่ในวันนี้?”
เมื่อคำถามเปลี่ยน
เส้นทางก็เปลี่ยน
เจ้ามิได้เกิดมาเพื่อรู้ทุกอย่าง
เจ้ามาเพื่อ ได้รู้
เจ้ามิได้เกิดมาเพื่อหลีกหนีทุกประสบการณ์
เจ้ามาเพื่อ ได้สัมผัส
เจ้ามิได้เกิดมาเพื่อเดินตามเรื่องราวที่ถูกเขียนไว้อย่างตายตัว
เจ้ามาเพื่อ ได้เลือกและสร้าง
เจ้ามิได้เกิดมาเพื่อพิสูจน์ว่าเป็นคนดีหรือคนเลว
เจ้ามาเพื่อ ได้สัมผัสความเป็นมนุษย์ในรูปแบบต่างๆ
และเรียนรู้ว่าตัวเจ้าจะเลือกเป็นใครท่ามกลางสิ่งเหล่านั้น
ดังนั้น
อย่ากลัวความไม่รู้
อย่าพยายามเปิดทุกประตู
อย่าพยายามควบคุมทุกฉาก
อย่าพยายามรู้ตอนจบก่อนที่เรื่องราวจะเดินทางไปถึงตรงนั้น
จงรู้เพียงพอที่จะกลับมาอยู่กับตัวเอง
รู้ว่าความรักอยู่ในตัวเจ้า
รู้ว่าความเมตตาอยู่ในตัวเจ้า
รู้ว่าเจตจำนงของเจ้ายังมีความหมาย
รู้ว่าเจ้าสามารถเลือกใหม่ได้
และรู้ว่าทุกเช้าที่เจ้าตื่นขึ้นมา
ชีวิตยังเปิดพื้นที่ให้เจ้าสร้างบางสิ่งที่ไม่เคยมีมาก่อน
จงสำรวจ
จงทดลอง
จงรัก
จงสร้าง
จงให้อภัย
จงปล่อย
จงหัวเราะ
จงร้องไห้
จงใช้ชีวิต
และเมื่อฉากหนึ่งสิ้นสุดลง
จงวางมันลงอย่างอ่อนโยน
เพราะเจ้ามิได้มาเพื่อสะสมเรื่องราว
เจ้ามาเพื่อสัมผัสการมีชีวิต
และบางที…
นี่อาจเป็นเหตุผลที่ลึกที่สุดว่า
เหตุใดจิตวิญญาณจึงเลือกที่จะลืม
เพื่อที่ครั้งหนึ่ง
มันจะได้มีความสุขกับการค้นพบตัวเองอีกครั้ง
~ Elina Field ~